Zidane ra mắt đội tuyển Pháp: chiếc ghế trống ở Istanbul và sáu gương mặt mới

Trong phòng họp báo ở Istanbul, đèn vàng, ghế nhựa kê thành dãy, Zinedine Zidane nói về "một cảm xúc mênh mông" trước trận ra mắt trên cương vị huấn luyện viên đội tuyển Pháp. Người ngồi cạnh ông không phải Kylian Mbappé. Adrien Rabiot ngồi đó, và chiếc ghế trống bên cạnh tân huấn luyện viên là điều đầu tiên tôi ghi vào sổ tay.

Hai mươi năm theo các phòng họp báo ở châu Âu dạy tôi rằng phần vắng mặt thường nói rõ hơn phần được nói ra. Zidane xử lý chi tiết ấy bằng một câu ngắn: nghĩa vụ của một trận đấu là có một cầu thủ và một huấn luyện viên. Ông nói nhẹ, không gắt, cũng không né tránh. Cái cách một người đàn ông 54 tuổi vừa nhận công việc lớn nhất đời mình xử lý một chuyện nhỏ như thế cho tôi biết khá nhiều về cách ông sẽ quản một phòng thay đồ trong những tháng tới.

Rồi tới lịch thi đấu. Thổ Nhĩ Kỳ trên sân khách, Bỉ trên sân khách vào thứ Hai, Ý trên sân nhà ngày 2 tháng 10, rồi Bỉ trên sân nhà ba ngày sau đó. Bốn trận trong một khung thời gian hẹp, với những chuyến bay, những khách sạn và những buổi tập phải chỉnh lại giờ ngủ. Với một huấn luyện viên vừa đặt chân vào phòng, đây không phải kiểu khởi đầu cho phép người ta làm quen dần.

Mười bốn năm của Didier Deschamps khép lại sau một kỳ World Cup. Trong khoảng thời gian đó, Pháp vô địch thế giới năm 2026 và vào tới trận chung kết năm 2026. Một gia tài như vậy tạo ra hai thứ cùng lúc: một chuẩn mực rất cao, và một khoảng trống rất rộng cho người kế nhiệm. Zidane bước vào khoảng trống ấy với hành trang mà ai cũng thuộc lòng: hai bàn thắng bằng đầu trong trận chung kết năm 2026, Quả bóng Vàng cùng năm đó, chức vô địch Euro 2026, và ba chức vô địch Champions League liên tiếp trên cương vị huấn luyện viên Real Madrid. Đó là những dữ kiện, không phải huyền thoại truyền miệng.

Điều đáng phân tích nhất trong lần ra mắt này không nằm ở sơ đồ chiến thuật, bởi chưa ai đưa ra sơ đồ nào. Nó nằm ở cách Zidane xây lại bộ khung quyền lực.

Đội trưởng là Mbappé, chân sút ghi nhiều bàn nhất trong lịch sử đội tuyển Pháp. Bên dưới anh là ba đội phó trải đều khắp ba tuyến: Rabiot ở tuyến giữa, Ousmane Dembélé trên hàng công, Jules Koundé ở hàng thủ. Đây là một cấu trúc có chủ đích. Khi một huấn luyện viên mới chia quyền lãnh đạo theo chiều dọc sân, ông ta đang giảm sự phụ thuộc vào một cá nhân duy nhất, đồng thời tạo ra ba điểm neo cho phòng thay đồ trong trường hợp đội trưởng không thể ra sân. Với một đội bóng có bốn trận trong mười ngày, ba điểm neo ấy không phải chuyện hình thức.

Song song với đó là một cuộc tái cấu trúc đường cong tuổi. Karim Benzema và N'Golo Kanté chia tay đội tuyển. Sáu gương mặt mới được gọi lần đầu, đến từ Rennes, Manchester United, Liverpool, Como, Inter Milan và Toulouse. Hai cựu binh ra đi, sáu người mới bước vào, trong cùng một đợt tập trung. Khi một huấn luyện viên dám làm việc đó ngay ở lần triệu tập đầu tiên, ông ta không đang tìm kiếm sự an toàn — ông ta đang mua thời gian cho một chu kỳ.

Một chi tiết dễ bị bỏ qua: Ibrahima Konaté vắng mặt, và cái tên được nhắc tới như người thay thế là Leny Yoro của Manchester United. Ở hàng thủ, một chấn thương tạo ra một suất, và một suất tạo ra một cơ hội. Ở cấp độ đội tuyển quốc gia, lần khoác áo đầu tiên trong một trận chính thức không thuần túy là phần thưởng: theo quy định của FIFA, nó có thể khóa vĩnh viễn quyền khoác áo một đội tuyển của một cầu thủ có hai quốc tịch. Sáu tân binh trong một đợt Nations League là sáu quyết định mang tính đầu tư dài hạn, không phải sáu món quà.

Về Mbappé, Zidane nói anh đã gạt qua một chấn thương nhẹ và sẵn sàng ra sân. Ở tuổi 27, đội trưởng của Pháp đang ở đỉnh cao sự nghiệp, và mọi thứ đi qua anh đều bị soi dưới kính lúp. Việc anh không có mặt ở buổi họp báo trước trận là một chi tiết nhỏ. Cách Zidane trả lời về nó mới là chi tiết đáng ghi.

Rồi tới Rabiot. Anh nói rằng sự chú ý đang dồn về phía huấn luyện viên nhiều hơn là về các cầu thủ, và điều đó cho toàn đội "một chút yên tĩnh". Tôi đọc câu này ba lần. Trong nghề của tôi, hiếm khi một cầu thủ nói thẳng như vậy về lợi ích của việc bị bỏ quên. Nhưng đó là logic của phòng thay đồ: khi hào quang của người đứng đầu đủ lớn, nó hút bớt ánh sáng khỏi những người bên dưới. Ở giai đoạn đầu của một chu kỳ, đó là một khoản lợi thực sự.

Bản hợp đồng chỉ là tờ giấy, đội bóng được ký bằng nhịp chân. Ở đây, nhịp chân đang được thiết lập bởi một người chưa từng dẫn dắt một trận nào cho Pháp.

Cách đọc phổ biến bên ngoài nước Pháp là câu chuyện định mệnh: một huyền thoại trở về dẫn dắt quê hương, đúng lúc, đúng người. Tôi hiểu sức hút của cách đọc đó. Nhưng nó bỏ qua thứ mà những người ở bên trong đang thực sự làm.

Sáu tân binh trong một khung bốn trận không phải một cuộc cách mạng thẩm mỹ. Nó là quản lý tải trọng. Với bốn trận trong mười ngày, xoay tua gần như bắt buộc, và những suất ra sân đầu tiên của các cầu thủ trẻ có thể phản ánh nhu cầu thể lực nhiều hơn là thứ hạng chuyên môn. Nói cách khác, một tân binh được vào sân ở Istanbul chưa chắc đã là lựa chọn số một của Zidane cho cả chu kỳ. Anh ta có thể chỉ đang giữ chân cho một người khác.

Rủi ro lớn nhất của Zidane ở Pháp không nằm ở chiến thuật. Nó nằm ở kỳ vọng. Ba chức vô địch Champions League liên tiếp và một sự nghiệp thi đấu lừng lẫy tạo ra một môi trường không có chỗ cho lời bào chữa. Hào quang đang che cho cầu thủ, đúng. Nhưng cùng hào quang đó đặt ra một mức sàn rất cao: một trận hòa ở Thổ Nhĩ Kỳ sẽ không được đọc như một trận hòa, mà như một dấu hiệu.

Và đây là mặt trái của "một chút yên tĩnh". Khi kết quả đến, sự yên tĩnh ấy biến mất nhanh hơn người ta tưởng. Ánh sáng mà huấn luyện viên hút đi lúc đầu sẽ quay trở lại, dồn vào đúng chỗ nó phát ra. Trong nghề này, tôi từng thấy những tấm khiên trở thành tâm điểm chỉ sau một hiệp đấu.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở Serie A và các kỳ giải quốc tế, tôi xin nói thêm một điều về nguồn tin: danh sách câu lạc bộ của vài tân binh trong các bản tin lưu hành hiện nay nên được kiểm chứng lại trước khi trích dẫn. Những con số và địa chỉ chuyển nhượng sai thường sống lâu hơn chính cầu thủ.

Điều tôi sẽ theo dõi trong bốn trận tới không phải tỷ số. Đó là số phút của sáu tân binh, và giọng điệu của các đội phó trong những buổi phỏng vấn sau trận. Nếu Rabiot, Dembélé và Koundé vẫn nói về sự yên tĩnh ấy sau một kết quả xấu, phòng thay đồ Pháp đang khỏe. Nếu không, chiếc ghế trống ở Istanbul sẽ là chi tiết đầu tiên của một câu chuyện khác.

Thời đại ai cũng nói nhanh, nhưng bóng đá cần người nghe chậm. Tôi sắp sáu mươi, nhưng tiếng còi khai cuộc làm tôi trẻ lại chín mươi phút. Và trận ra mắt của Zidane, dù ồn ào tới đâu, vẫn chỉ là hiệp đầu tiên.