Gattuso: “Bóng đá không có người hâm mộ là môn thể thao khác”

Gennaro Gattuso bước vào cuộc phỏng vấn bên kia màn hình truyền hình với vẻ mặt của một người vừa trải qua cú sốc và vừa tìm cách kiểm soát nó. HLV của Lazio không chọn cách nói quanh co trước trận đấu trên sân Udinese vào ngày mai. Ông nói thẳng với Sky Italia rằng việc bị loại khỏi Coppa Italia là một cú đánh mạnh, đội bóng đã trả giá, nhưng ông không muốn mô tả nó bằng ngôn ngữ của sự bào chữa. Điều khiến cuộc trả lời này trở nên đáng chú ý không chỉ là thông tin về tình trạng đội bóng, mà là cách Gattuso vạch ra ranh giới giữa áp lực nghề nghiệp và mối quan hệ với người hâm mộ. Người hâm mộ Lazio từng nhiều lần thể hiện sự giận dữ bằng cách không đến sân Olimpico. Trận đấu tại Coppa Italia vừa qua chứng kiến một khán đài trống vắng đến kỳ lạ. Những tiếng hát, tiếng trống và màu cờ sắc áo vốn là đặc trưng của bóng đá Italy đã nhường chỗ cho sự im lặng nặng nề. Ban lãnh đạo đội bóng thành Rome có thể nhìn nhận điều đó bằng những con số, nhưng với một HLV từng sống trong không khí bóng đá Italy suốt nhiều thập kỷ như Gattuso, sự im lặng ấy có sức nặng không thể đo bằng bất kỳ chỉ số nào. Trong cuộc trò chuyện với Sky, Gattuso nói về những ngày đầu tiên sau thất bại ở cúp quốc gia. Ông thừa nhận đội bóng khởi đầu không tốt tại giải đấu đó. Nhưng ông cũng nói rõ rằng đội đã phản ứng. “Chúng tôi đã không khởi đầu tốt với trận đấu tại Coppa Italia, nhưng có thể nói đó là một cú đánh mạnh. Chúng tôi đã trả giá, nhưng chúng tôi có khả năng phản ứng ngay lập tức”, HLV người Italy nhấn mạnh. Câu nói này cho thấy một người từng nổi tiếng với cá tính mạnh mẽ trên sân cỏ không muốn nhóm lửa thêm cho cuộc khủng hoảng. Thay vào đó, ông muốn nhìn về phía trước, dù những vết nứt bên trong có thể chưa lành. Nếu chỉ dừng ở đó, cuộc phỏng vấn có thể nhanh chóng kết thúc với những công thức quen thuộc. Nhưng Gattuso bất ngờ nói về bầu không khí xung quanh CLB. Ông không né tránh, cũng không đổ lỗi. “Tôi sẽ là kẻ đạo đức giả nếu nói rằng bầu không khí quanh CLB không đè nặng lên chúng tôi. Nó thật sự đè nặng lên chúng tôi, đó là sự thật”. Lời thú nhận này có thể khiến nhiều người hâm mộ Lazio cảm thấy được lắng nghe. Suy cho cùng, cầu thủ và HLV không phải những cỗ máy không cảm xúc. Họ vẫn phải cảm nhận khán đài trống, vẫn phải đối diện với tiếng còi chê bai, vẫn phải biết rằng một bộ phận cổ động viên đang tẩy chay đội bóng vì những bất đồng ngoài sân cỏ. Gattuso tiếp tục nói về sân Olimpico bằng một sự trân trọng đặc biệt. Ông gọi đó là một sân vận động đẹp. Nhưng ông cũng nói rằng chơi bóng trong một sân đẹp mà không có người hâm mộ ở đó là một trải nghiệm khác thường. Một bàn thắng được ghi, một pha cứu thua quan trọng, một khoảnh khắc lịch sử có thể bị bỏ qua trong im lặng. Bóng đá vốn được tạo nên từ những cảm xúc tập thể. Khi cảm xúc đó biến mất, trận đấu trở thành một cuộc tập dượt dưới ánh đèn lớn. Câu nói của Gattuso gần như chạm vào một nguyên lý: bóng đá không phải một môn thể thao chỉ dành cho 22 người trên sân. Bóng đá là cuộc đối thoại giữa đội bóng và cộng đồng của đội bóng ấy. Sân trống không chỉ nói về số lượng chỗ ngồi. Sân trống nói về sự mất kết nối giữa đội bóng với những người yêu đội bóng. Với Lazio, sự mất kết nối này đang diễn ra ngay tại Olimpico, nơi từng là pháo đài thép của đội bóng. Một đội bóng có thể thắng trên sân khách bằng chiến thuật hợp lý. Nhưng tại sân nhà, khi người hâm mộ quay lưng, lợi thế sân bãi không còn là khái niệm chiến thuật, mà trở thành một tổn thương tâm lý. Gattuso hiểu điều đó hơn ai hết. Ông từng chơi cho nhiều đội bóng nơi người hâm mộ là linh hồn của mọi chiến thắng. Việc phải đối mặt với một khán đài lạnh lẽo là một phép thử không nằm trong bất kỳ giáo trình chiến thuật nào. Cuộc tẩy chay của cổ động viên Lazio không phải chuyện một sớm một chiều. Có những bất đồng kéo dài liên quan đến cách vận hành CLB, cách truyền thông trong nước mô tả đội bóng, và nhiều vấn đề nhạy cảm bên ngoài kết quả thi đấu. Nhưng Gattuso không có ý định biến cuộc họp báo thành nơi tranh luận chính trị hoặc xã hội. Ông chỉ muốn nói rằng mọi thứ đang ảnh hưởng đến đội bóng, và ai đứng ngoài nhìn vào cũng sẽ thấy điều đó. Trong bóng đá hiện đại, các câu lạc bộ thường xây dựng hình ảnh với đầy đủ số liệu, dữ liệu và chiến lược truyền thông. Nhưng khi cánh cửa phòng thay đồ đóng lại, có những lời thú nhận không bao giờ đóng. Lời của Gattuso là một trong những lời thú nhận như thế. HLV của Lazio cũng không muốn biến những lời than phiền thành điệp khúc chính của đội bóng. Ông nói rằng việc thi đấu dưới áp lực là một phần công việc. Những tiếng la ó, những hoài nghi từ bên ngoài, những khoảnh khắc thất bại ngay trên sân nhà, tất cả đều là điều bình thường trong cuộc đời của một cầu thủ chuyên nghiệp. Điều quan trọng là cách đội bóng chọn đứng dậy. Gattuso muốn truyền thông điệp rằng Lazio không tìm kiếm sự thương hại. Họ chỉ đang cố gắng làm lại từ những gì còn sót lại sau cú sốc Coppa Italia. Tinh thần của một đội bóng không nằm ở việc nó vấp ngã ra sao, mà nằm ở việc nó chọn con đường nào sau cú ngã. Trận đấu với Udinese là bài kiểm tra đầu tiên. Udinese luôn là đối thủ khó chịu, đặc biệt mỗi khi được chơi trên sân nhà. Họ không cần kiểm soát bóng nhiều để gây nguy hiểm. Họ có những miếng đánh biên nhanh, có sức mạnh ở những pha bóng cố định và không ngại va chạm. Nếu Lazio bước vào trận đấu này với tâm lý nặng nề, họ có thể bị cuốn vào lối chơi rát và nhiều phạm lỗi. Ngược lại, nếu đội bóng thành Rome phản ứng như Gattuso mô tả, họ hoàn toàn có thể biến sự hỗn loạn của những ngày qua thành năng lượng tấn công. Một chi tiết quan trọng khác đến từ không khí trong phòng thay đồ. Không ai trong đội có thể phủ nhận tầm ảnh hưởng của người hâm mộ. Nhưng có một sự khác biệt giữa việc cảm thấy bị bỏ rơi và việc cảm thấy mình có lỗi. Gattuso không cố xác định ai đúng ai sai trong cuộc xung đột với cổ động viên. Ông đứng ở vị trí của người huấn luyện và nói về những gì đang diễn ra trên sân cỏ. Câu trả lời này cho thấy ông không muốn dùng truyền thông để ép người hâm mộ quay lại. Thay vào đó, ông dùng chính sự chân thành của mình để nói rằng đội bóng vẫn đang lắng nghe. Với bóng đá Italy, nơi tình yêu và sự giận dữ của cổ động viên thường đi cùng nhau, điều đó có thể quan trọng hơn bất kỳ lời hứa chiến thắng nào. Bóng đá không có người hâm mộ, theo quan điểm của Gattuso, là một môn thể thao khác. Ông không nói điều đó theo kiểu triết lý. Ông nói điều đó như một người từng sống cùng bóng đá, từng khóc cùng bóng đá, từng hiểu rằng một bàn thắng chỉ thực sự trọn vẹn khi có ai đó bùng nổ trên khán đài. Những cầu thủ trẻ có thể lớn lên cùng dữ liệu và video clip, nhưng không gì có thể thay thế được cảm giác nghe thấy hàng chục nghìn người hét tên mình sau một pha xử lý thành công. Khi sân trống, không tiếng hò reo nào che được tiếng khóc, và cũng không có tiếng hát nào che được sự trống trải. Lazio đang phải đối mặt với một nghịch lý: đội bóng muốn chứng minh sự chuyên nghiệp nhưng lại đang thiếu đi nguồn sống cảm xúc lớn nhất. Có một cách nhìn khác dành cho tình cảnh của Lazio. Nhiều người có thể nói rằng ở trình độ Serie A, đội bóng cần chơi bóng với sự lạnh lùng và kỷ luật, không nên bị chi phối bởi tiếng ồn từ khán đài. Nhưng Gattuso đang lật lại điều đó. Ông cho rằng tiếng ồn hay sự im lặng của khán đài không nằm bên ngoài trận đấu, mà nằm ngay bên trong trận đấu. Một cầu thủ không thể bước vào sân với tâm trí trống rỗng khi biết rằng chính những người thường cổ vũ mình đang quay lưng. Sự im lặng có thể tạo ra áp lực lớn hơn cả tiếng la ó. Khi tiếng la ó vang lên, cầu thủ có thể dùng nó làm động lực. Khi không có bất cứ âm thanh nào, cầu thủ bị bỏ lại với chính suy nghĩ của mình. Và suy nghĩ đó thường nặng nề hơn bất kỳ chiến thuật nào. Gattuso cũng nhắc đến khả năng phản ứng ngay lập tức của đội. Đó không chỉ là một câu nói mang tính động viên. Đó là tín hiệu cho thấy phòng thay đồ Lazio vẫn còn tiếng nói chung. Những ngày sau khi bị loại khỏi Coppa Italia là quãng thời gian dễ sụp đổ nhất. Cầu thủ có thể ngồi lại với nỗi thất vọng, hoặc có thể ngay lập tức chuyển hóa nỗi thất vọng đó thành thứ năng lượng mới. Gattuso là mẫu HLV thích sự đối đầu trực tiếp với thử thách. Ông không muốn cầu thủ của mình chôn chân trong ký ức của thất bại. Ông muốn họ bước ra sân Udinese với một phiên bản mạnh mẽ hơn. Sự kỷ luật trong lối chơi có thể giúp Lazio đứng vững về mặt chiến thuật, nhưng tinh thần mới là nơi trận đấu thực sự được quyết định. Nhìn từ xa, người ta có thể nghĩ vấn đề của Lazio chỉ là một trận thua ở cúp quốc gia và một cuộc tẩy chay của cổ động viên. Nhưng khi ở gần, người ta thấy rõ hơn những tổn thương kéo dài. Gattuso có kinh nghiệm sống trong những môi trường bóng đá đầy biến động. Ông biết rằng các đội bóng lớn thường không sụp đổ vì một bàn thua mà sụp đổ vì mất niềm tin. Người hâm mộ có thể quay lưng vì nhiều lý do, nhưng cầu thủ không thể ngừng chơi bóng. Cách duy nhất để dựng lại cây cầu giữa đội bóng và khán đài là chiến thắng, là tinh thần thi đấu, là sự chân thành trong cách đội bóng đối diện với khó khăn. Trận gặp Udinese có thể không giải quyết được toàn bộ cuộc khủng hoảng của Lazio. Ngay cả một chiến thắng tưng bừng trên sân khách cũng không thể ngay lập tức đưa cổ động viên trở lại Olimpico. Nhưng chiến thắng sẽ cho thấy đội bóng vẫn có sức sống. Chiến thắng sẽ gửi đi thông điệp rằng Lazio không bị trận thua ở Coppa Italia nhấn chìm. Gattuso không hứa hẹn một cú nổ lớn. Ông chỉ nói về khả năng phản ứng, về việc đội bóng đã biết cách trả lời sau cú sốc. Với một đội bóng đang chịu sức ép từ nhiều phía, đó đã là một tín hiệu tích cực. Sâu xa hơn, câu chuyện của Lazio lúc này là câu chuyện của bóng đá nghĩa tình và bóng đá kết quả. Kết quả không thể tồn tại lâu dài nếu không có nghĩa tình từ người hâm mộ. Ngược lại, nghĩa tình sẽ trở nên vô nghĩa nếu đội bóng không biết chiến đấu. Nhịp trái bóng chưa bao giờ ngừng, chỉ là ta chưa đứng gần để nghe. Gattuso đã đứng đến rất gần, lắng nghe cả những điều không được nói ra trong phòng họp báo. Bây giờ, đến lượt các cầu thủ trả lời bằng đôi chân của mình trên sân Udinese. Trận đấu ngày mai không chỉ quyết định ba điểm hay vị trí trên bảng xếp hạng. Trận đấu ấy sẽ cho thấy Lazio có còn là một tập thể, một cộng đồng, một đội bóng biết đứng dậy sau cú ngã hay không.