U23 Việt Nam trước Uzbekistan: Một điểm là đủ, nhưng bài toán dứt điểm mới là thứ đi theo vào tứ kết

Phút 78 tại Nagoya. U23 Kuwait gỡ hòa sau pha bóng mà hàng thủ U23 Việt Nam để lộ khoảng trống ở hành lang trái. Hai phút sau, Nguyễn Ngọc Mỹ đưa bóng vào lưới. Một điểm ở lại với đội bóng áo đỏ, và tỷ số 1-1 được giữ đến tiếng còi mãn cuộc.

Ngồi ngay bên cạnh tôi ở khu vực báo chí có một tuyển trạch viên của CLB J-League. Anh ta ghi chú liên tục suốt 78 phút đầu, rồi gấp sổ lại ngay sau bàn thua. Lúc rời chỗ, anh ta nói: "Họ chơi tốt, nhưng họ không tin nhau trong vòng cấm." Tôi đã nghe một câu gần như y hệt ở ba giải đấu khác nhau trong mười năm qua, và lần nào nó cũng mô tả đúng vấn đề hơn là những phát biểu được chuẩn bị sẵn sau trận.

U23 Việt Nam đang có 4 điểm sau hai lượt trận bảng C. Trận hòa 1-1 trước U23 Kuwait và chiến thắng 2-0 trước U23 Philippines đưa thầy trò HLV Đinh Hồng Vinh vào thế tự quyết. Lượt cuối gặp U23 Uzbekistan, chỉ cần một điểm là chắc chắn đứng nhì bảng và giành vé vào tứ kết. Nếu thắng, đội bóng áo đỏ kết thúc vòng bảng với ngôi đầu.

Phía bên kia chiến tuyến, U23 Uzbekistan đã hoàn thành mục tiêu sớm hơn một lượt trận. Hai chiến thắng trước U23 Philippines và U23 Kuwait giúp đội bóng Trung Á lấy vé trước khi bước vào lượt cuối. Cấu trúc của trận đấu vì thế rất rõ: một bên cần điểm, một bên không cần gì.

Cấu trúc ấy tạo ra một loại áp lực mà bảng điểm không hiển thị.

Trong bóng đá trẻ, thứ nguy hiểm nhất không phải là đối thủ mạnh hơn, mà là đối thủ đã hết động cơ thi đấu — vì bạn không thể đoán họ sẽ chơi ở mức nào.

Uzbekistan nhiều khả năng xoay tua nhân sự. Một số trụ cột sẽ được giữ sức cho vòng knock-out, nhất là sau trận thắng U23 Kuwait mà họ phải chơi với 10 người trong phần lớn hiệp hai. Đó là quyết định hợp lý của một đội đã chắc suất. Nhưng nó cũng có nghĩa là U23 Việt Nam sẽ không biết chính xác mình phải đối mặt với ai cho đến khi danh sách xuất phát được công bố.

Với một đội bóng trẻ, việc chuẩn bị cho một đối thủ không xác định khó hơn nhiều so với việc chuẩn bị cho một đối thủ mạnh nhưng biết trước. Đây là điểm mà các bản phân tích trước trận thường bỏ qua. Họ nói về chất lượng đội hình Uzbekistan, về nền tảng thể lực, về tốc độ triển khai bóng. Tất cả đều đúng. Nhưng kịch bản thực tế của trận đấu phụ thuộc vào việc Uzbekistan tung ra sân đội hình nào và họ chơi với cường độ bao nhiêu.

Ở các giải đấu trẻ, số liệu đẹp nhất thường là số liệu được đẽo gọt kỹ nhất.

Có một chỉ số đang được chia sẻ nhiều trong cộng đồng phân tích: số bàn thắng kỳ vọng của U23 Việt Nam sau hai trận. Nó ở mức khá cao, và nhiều người dùng nó để kết luận rằng hàng công của HLV Đinh Hồng Vinh chỉ gặp vấn đề may mắn. Tôi không mua cách đọc đó. Bàn thắng kỳ vọng đo chất lượng cơ hội, không đo khả năng ra quyết định của cầu thủ trong tích tắc cuối cùng. Việc U23 Việt Nam liên tục phải chờ đến những phút cuối mới giải quyết được trận đấu không phải là chuyện xác suất. Nó là chuyện tâm lý.

Đây là điểm mà bảng số liệu không nói với bạn.

Trước Kuwait, đội bóng áo đỏ tạo ra đủ cơ hội để kết thúc trận đấu sớm. Họ không làm được. Để đối thủ gỡ hòa ở phút 78, họ rơi vào thế phải cứu mình, và Nguyễn Ngọc Mỹ làm điều đó hai phút sau. Kịch bản lặp lại trước Philippines, chỉ khác là lần này đội bóng áo đỏ không bị dẫn trước. Mẫu hình giống nhau đến mức khó coi là trùng hợp.

Mỗi con số trên màn hình là một câu chuyện chưa từng được kể ngoài hành lang.

Câu chuyện ở đây nằm ở cách U23 Việt Nam tổ chức các pha tấn công cuối cùng. Ở hiệp một trận gặp Kuwait, tôi đếm được ít nhất bốn tình huống mà bóng được đưa vào vòng cấm từ cánh trái trong khi chỉ có một cầu thủ áo đỏ trong khu vực nguy hiểm. Các tiền vệ di chuyển muộn nửa nhịp. Đó không phải là vấn đề kỹ thuật. Đó là vấn đề về niềm tin vào việc đồng đội sẽ chuyền bóng.

Về mặt chiến thuật, U23 Việt Nam đã cho thấy khả năng kiểm soát bóng và tổ chức tấn công khá tốt. Hàng tiền vệ giữ được cự ly, xoay bóng sang hai biên có nhịp. Vấn đề chỉ nằm ở khâu cuối cùng. Và đó chính là khâu quyết định kết quả của một trận knock-out.

Trận gặp Uzbekistan sẽ kiểm tra một khả năng khác: phòng ngự có tổ chức trước một đối thủ chuyển trạng thái nhanh. Uzbekistan thường gây sức ép tức thì sau khi mất bóng, khai thác khoảng trống ở hai biên và đưa bóng vào khu vực nguy hiểm với tốc độ cao. Nếu để họ kiểm soát khu vực giữa sân, U23 Việt Nam sẽ phải chịu sức ép dài. Hàng tiền vệ sẽ là nơi trận đấu được quyết định, không phải hàng công.

Trong thế trận ấy, U23 Việt Nam không nhất thiết phải đẩy cao đội hình. Một cách tiếp cận thận trọng, giữ cự ly giữa các tuyến và chờ cơ hội phản công phù hợp với mục tiêu giành ít nhất một điểm. Tốc độ của Thanh Nhàn và Lê Phát là vũ khí rõ ràng nhất cho phương án đó. Cả hai đều có khả năng di chuyển vào khoảng trống sau lưng hàng thủ đối phương, và đó là kiểu khoảng trống mà một đội xoay tua thường để lộ nhiều hơn một đội đá chính.

Nhưng có một cách đọc phản trực giác về toàn bộ cục diện này.

Niềm tin rằng chỉ cần một điểm thường khiến đội bóng chơi thứ bóng đá mà họ không giỏi. U23 Việt Nam đã thể hiện rằng họ thoải mái nhất khi được cầm bóng và tổ chức tấn công. Nếu họ chủ động nhường thế trận cho Uzbekistan, họ sẽ phải làm điều ngược lại với bản năng của chính mình trong 90 phút — và đó là một yêu cầu rất khó với một đội bóng trẻ.

Một điểm nữa: Uzbekistan xoay tua không có nghĩa là yếu hơn. Cầu thủ dự bị ở một đội bóng Trung Á thường chơi với cường độ cao hơn trong khoảng 60 phút đầu, vì họ đang đá để giành suất. Một đội xoay tua có thể mất nhịp phối hợp, nhưng hiếm khi mất thể lực và khát khao. Chuẩn bị cho một đội hình dự bị khó hơn chuẩn bị cho đội hình mạnh nhất ở chỗ bạn không có băng hình để phân tích.

Tôi học được nhiều điều ở hành lang Luzhniki hơn là ở phòng họp báo.

Trong phòng họp báo, người ta nói về quyết tâm, về mục tiêu, về việc tôn trọng đối thủ. Ngoài hành lang, người ta nói về việc ai sẽ được nghỉ, ai cần tích lũy thẻ, ai đang có vấn đề ở bắp đùi. Với trận đấu ở Nagoya, thông tin đáng giá nhất sẽ đến từ việc đội hình Uzbekistan được công bố như thế nào, chứ không phải từ những phát biểu trước trận.

Có một yếu tố nữa ít được nhắc tới. Sau hai trận vừa qua, U23 Việt Nam đã chơi với cường độ cao liên tục và một số cầu thủ trụ cột đã cày gần hết số phút. Việc quản lý tải thi đấu trước vòng knock-out là bài toán thật, và nó có thể ảnh hưởng đến cách HLV Đinh Hồng Vinh bố trí nhân sự. Đòi hỏi một cầu thủ vừa trở lại sau chấn thương phải ngay lập tức chứng minh bản thân ở một trận đấu kiểu này là cách nhanh nhất để đẩy cậu ấy vào nguy cơ tái chấn thương.

Đó là lý do tôi không thích những lời kêu gọi đá hết mình vì một điểm.

Mục tiêu của U23 Việt Nam ở Nagoya rất đơn giản trên giấy. Trên sân, nó phức tạp hơn nhiều. Đội bóng áo đỏ cần giữ sự tập trung ở hàng thủ, duy trì cự ly giữa các tuyến, và tận dụng những cơ hội hiếm hoi. Nếu làm được ba điều đó, họ có đủ cơ sở để hướng tới một kết quả có lợi.

Một trận hòa giúp U23 Việt Nam hoàn thành mục tiêu vượt qua vòng bảng. Nhưng nó không giải quyết bài toán đã theo đội bóng áo đỏ suốt hai lượt trận đầu. Vào đến tứ kết, U23 Việt Nam sẽ phải ghi bàn khi chỉ có một cơ hội, trước một đối thủ không mắc sai lầm hai lần. Điều đáng quan tâm ở Nagoya nằm ở khả năng tìm bàn thắng sớm của U23 Việt Nam, trước khi đội bóng áo đỏ lại phải chờ đến phút 78.